NỤ CỪƠi TRIẾT HỌC

LẠI ĐƯỢC HẦU CHUYỆN CÙNG Y TỔ LÃN ÔNG 

Một ngày kia, khi nghiền ngẫm kỹ những lời răn dạy của Lãn Ông, điều làm tôi lo nghĩ và bế tắc nhất là: ”Thầy thuốc Đông y phải thường xuyên trao dồi kiến thức bằng cách nghiên cứu sách xưa và nay để học hỏi, phải nắm vững khoa học lấy Dịch lý làm cơ sở để phát triển Đông y?" Càng nghĩ đầu óc càng quay cuồng không sao hiểu nổi và tôi đã thiếp đi, mang ý tưởng này mơ màng vào trong giấc mộng. Và bỗng nhiên tôi rất vui mừng vì được gặp lại Lãn Ông. 

Lần này trang phục của ông không mộc mạc như giấc mộng hôm nào, nhưng lại rất sang trọng mang dáng vẻ uy nghi, đường bệ hơn. Ghế ngồi của ông cũng rất lộng lẫy chẳng kém gì chiếc ngai vàng của các bậc đế vương. 

Quá đổi ngạc nhiên vui sướng, tôi vội vàng thi lễ và cung kính chào hỏi ông: 
-Xin chào cụ! Thưa, sao hôm nay phong cách của cụ quá uy nghi đường bệ vậy? 
Ông cười đáp: 

-Hà…hà… ăn phải theo thưở, ở phải theo thời chứ. Ngày trước ta chỉ là 1 ông già lười kiểu mẫu, còn hôm nay ta được mọi người tôn lên làm Y Tổ 2 nghành Y học Đông,Tây của nước nhà thì cung cách của ta phải khác trước chứ. 

-À, ra vậy- Tôi thưa tiếp: Nhưng thưa cụ, từ khi đảm đương trọng trách chắc hẳn cụ bận rộn rất nhiều.Vậy xin hỏi cụ đã có kế sách gì để phát triển nền y học nước nhà mà đặc biệt là Đông y chưa ạ? 
Ông chậm rãi đáp: 

-Có rồi, có rồi…Nhưng phải từ từ, từ từ theo quy luật của tự nhiên mới được. 
-Bẩm cụ có thể cho con biết đôi điều được không ạ? 

-Được! Điều trước tiên ta nghĩ đến là phải làm thế nào để nền y học nước nhà do ta làm y tổ được phát triển toàn diện để chăm lo sức khoẻ cho mọi người dân.Trong đó ta đặc biệt quan tâm đến sự phát triển của nghành Đông y.Vì hiện nay nó còn yếu kém quá, còn sa sút quá so với phe cánh của Tây y. Tất nhiên, chắc hẳn là có những lý do riêng, chớ tự thân Đông y nó đâu phải bệ rạc ra nông nổi như vậy. 

-Thưa cụ, theo con thì điều đó ai cũng biết. Nhưng theo cụ lý do chính vì sao mà nghành Đông y không phát triển được như Tây y? 

-Đơn giản thôi, trong Kinh Dịch có nói: ”Vật cùng tắc biến, khí mãn thì khuynh”. Ngành Đông Y tuy do trời đất sáng lập và tạo thành để lo cho nhu cầu ốm đau bịnh tật của đời sống con người. Nhưng nó đã tồn tại, phát triển vượt bậc trong quá khứ mấy ngàn năm rồi thì phải đến lúc suy vong theo luật của trời đất chứ. Nhưng cũng theo quy luật này, sự vật cũng không thể suy tàn mãi được, Bỉ cực rồi thì nó phải đến hồi Thái lai chứ!. 

-Nghe hay quá, nhưng con vẫn chưa hiểu lắm cụ có thể nói rõ hơn ? 
-Có gì đâu- Ông khề khà nhấp ngụm trà rồi tâm sự: 

-Đông Y hưng thịnh mấy ngàn năm thì phải suy vong nhường chỗ ấy cho Tây Y ngự trị. Vì Tây Y mấy ngàn năm qua có ai biết nó là cái gì đâu? Nhưng Tây Y phát triển nhanh thì sẽ mau đến chổ cùng cực, đến chổ cùng tận rồi thì cũng phải nhường chỗ ấy lại cho Đông Y. 

Đó là vòng tuần hoàn thiên địa hễ ”Bỉ cực sinh Thái, Thái cực thì sinh Bỉ”. Đó là danh từ của triết học được nêu lên trong Kinh Dịch qua 2 quẻ Thiên địa bỉ cùng Địa thiên thái, để lý giải quy luật muôn đời của vũ trụ thiên nhiên. Đại khái là sự vật trong gầm trời này (trong đó có con người) cực khổ, bế tắc đến cùng tột thì lại đến ngày vui sướng và ngược lại cũng vậy. 

-Phải chăng cụ muốn nói rằng Đông Y Việt Nam đã qua rồi thời kỳ bỉ cực,và thời thái lai đã đến? 

-Còn phải hỏi! Nhưng trò lưu ý rằng Đông Y sẽ dần dần phát triển nhưng theo khuôn khổ của những ngày hưng thịnh xa xưa thôi, thời mà các y gia tay không mà dám chẻ đầu mổ bụng để cứu người ấy, chứ không thể phát triển hơn gì nữa được đâu? Con người đâu có bản lĩnh, tư cách gì mà dám cướp công của tạo hóa, lấn cả máy huyền vi của nhật nguyệt, âm dương và lại càng không thể làm xáo trộn qui luật cân bằng sinh thái của vũ trụ? 

-Con tạm hiểu ý cụ. Nhưng đừng trách con sao hỏi quá nhiều : vậy kế sách phát triển Đông Y mà lúc nãy cụ bảo là vấn đề được quan tâm đặc biệt? 

Đôi mắt ưu tư như đong lường điều gì, ông nói: 
-Thời gian qua ta được mọi người trong nước tôn lên làm y tổ có nghĩa là mọi người đã uỷ thác cho ta xây dựng, củng cố lại nền y học nước nhà cho nó phát triển lớn mạnh. Đồng thời, nó còn có ý nghĩa uỷ thác luôn sanh mạng mọi người cho ta bảo hộ, mà công cụ bảo hộ của ta là hai nền y học Đông, Tây. 

Ta thấy rằng mấy thập niên qua, cánh học trò Tây Y của ta đã được mọi người tôn sùng yêu thích nên đã đầu tư cho nó phát triển cùng cực rồi mà vẫn không đủ bảo vệ an toàn sức khoẻ cho mọi người và nó ngày càng bộc lộ rõ nhiều hạn chế làm cho những người trước nay có thiện cảm với nó bao nhiêu cũng đều phải nhận ra điều ấy. Còn cánh học trò Đông Y của ta hàng trăm năm qua đã chịu cảnh suy tàn, hoan phế nay mới được hồi phục như hình tượng của hào dương ở dưới 5 hào âm của quẻ Phục trong Kinh Dịch vậy. 

Cho nên, hiện nay Đông Y tuy có sự mừng là được mọi người đón nhận trở lại, được công khai hoạt động cùng với Tây Y trong hệ thống y tế nước nhà, nhưng dù đang ở vị trí tiến lên Đông Y vẫn còn nhiều áp lực nặng nề quá lắm! Mọi người đã tôn ta lên làm tổ thì cũng đồng nghĩa là ta phải chịu trách nhiệm cùng với mọi người về sự tồn tại và lớn mạnh của Đông Y. 

-Thưa cụ, trách nhiệm nặng nề như vậy liệu cụ có kham nổi không ạ? 
-Công việc này đối với ta không có gì là nặng hay nhẹ cả, ngươi quên rằng ta là y tổ hay sao hả ?! 

-Như vậy là cụ đã có kế sách cho Đông Y phát triển rồi? 

-Đúng vậy! Nhưng dù sao ta cũng phải tuân theo quy luật của tự nhiên y như hào Dương của quẻ Phục, cần thời gian để tiến lên chinh phục và đồng hoá các hào âm đang tiếu hi hi đắc chí đè lên nó vậy! 

Trong thời gian này, ta cũng phải song song tiến hành nhiều công việc như: xây dựng nhiều trường học chánh qui để dạy dỗ thật chu đáo cánh học trò Đông Y. Đặc biệt ta sẽ mở cửa toà lâu đài Y Đạo cho họ ra sức học tập, dùi mài y thư để họ đủ bản lĩnh đi chinh phục, lấy lại lòng tin cùng với mọi người. 

Đồng thời ta phải huy động mọi nguồn nhân lực, tài lực của đất nước dành cho để phân bố đầu tư lại cho hai cánh học trò của ta dựa trên quy luật của tự nhiên là: ”Thái quá giả tổn chi tư thành, bất cập giả ích chi tắc lợi”, nghĩa là nếu bên nào dư thừa thì ta bớt đi, bên nào thiếu thốn ta bù đắp vào: Thực tả hư bổ mà Đông Y cũng đã ứng dụng đấy!. 

-Nhưng thưa cụ làm thế nào để biết được ạ? 

-Lĩnh vực này, dưới mắt ta cánh học trò Tây Y đã có hiện tượng dư thừa rồi.Thừa nên sanh ra nhiều tiêu cực, hạn chế còn Đông Y thì thiếu thốn trầm kha. Khó khăn, thiếu thốn nên cánh học trò Đông Y của ta rất chăm chỉ cần cù. Nhưng càng ra sức làm việc càng bị khó khăn thiếu thốn đủ điều, dẫn đến hiệu quả đem lại không được là bao. Cho nên quá thừa, quá thiếu đều là bệnh cả. 

-Thưa cụ bệnh gì ạ? 

-Đông Y xuất xứ ở phía Đông thuộc dương, Tây Y xuất xứ trời Tây thuộc âm, mà tây thừa đông thiếu là âm thịnh dương suy chớ bệnh gì?! 

Rồi ông chậm rãi nói tiếp: 
-Mục tiêu của y học nước nhà là lo bảo vệ sức khoẻ cho mọi người. Mà tự thân nó bị nước tràn lửa nguội, làm y tổ như ta mà không cân bằng lại được thì làm sao ta gánh nổi trách nhiệm này? Cho nên, xem ra việc này ta phải làm trước đây. 

Bên cạnh đó, ta còn mất nhiều thời giờ để hướng dẫn, làm chuyển biến mọi người, trong đó có 2 cánh môn đồ của ta hiểu rõ được thế mạnh, sở trường riêng của 2 nghành y học do ta làm tổ để mọi người khi có nhu cầu về chăm sóc y tế như: Cần cấp cứu, xét nghiệm, chích ngừa, mổ xẻ, cắt chặt thì tìm đến đám học trò Tây Y của ta, mấy vụ này bọn họ làm giỏi lắm. 

Còn bị nội thương mãn tính, ngoại cảm phong hàn thì đến ngay học trò Đông Y của ta là chắc chắn sẽ khỏi. Miễn sao đừng để bệnh tình phát triển như nấm dậy mùa mưa mà thành bệnh nan y. Mà nan y cũng đồng nghĩa là phước đức của người bệnh đã suy tàn, người mà đức kém, phước suy tàn thì có trời mới cứu được chứ cỡ như y tổ ta cũng đành gác kiếm chịu thua, huống chi là bọn họ. Nói tóm lại, từ nay trở đi ta còn phải làm nhiều việc lắm. 

-Dạ thưa cụ, những kế sách mà cụ vừa nêu phải chăng cụ đang vận dụng Kinh Dịch vào để từng bước phát triển Đông Y? 

Như khơi trúng nguồn mạch, người cao hứng nói: 
-Thiên nhiên là 1 cỗ máy vô tình và ngày đêm vận động không ngừng bằng nhiều quy luật. Người nào nắm được những quy luật đó đều có thể vận dụng nó vào bất cứ lãnh vực nào cũng không sợ thất bại, mà mọi người trong các trò gọi là nắm chắc thời cơ ấy. 

Nhưng để nhận biết rõ thời cơ này không phải bằng tổng hợp các sự kiện hữu hình, hay cho dọ thám, gián điệp vào rồi nghe báo cáo lại như mọi người thường làm mà lầm tưởng đó là đã nắm chắc được thời cơ? 

Phải nhận biết, nắm bắt nó ngay từ trong vi tế, có nghĩa là sự vật khi còn ở thể khí. Bắt đầu từ khoảng không chưa phát triển thành sự vật hữu hình kìa. Công việc này nếu không lý giải bằng thuyết khí hoá trong Kinh Dịch thì làm sao biết được sự vật lúc nào hình thành, lúc nào nó phát triển xu thế phát triển của nó như thế nào mà gọi là biết được thời cơ? 

Và ông nghiêm nghị tiếp: 
-Vì vậy mà từ mấy trăm năm nay, lúc nào ta cũng động viên nhắc nhở các lớp học trò: Nếu muốn trau dồi phẩm hạnh, nâng cao y thuật và phát triển Đông Y, thì không có con đường nào khác ngoài việc học, hiểu và vận dụng cho được Kinh Dịch vào các lãnh vực này, thì việc làm mới nắm chắc được thành công mà không còn lệ thuộc vào dòng may rủi. 

Nghe ông nói xong, tôi vô cùng vui sướng cất tiếng cười rôn rả khiến giậc mình tỉnh giấc mà trong lòng còn đầy cảm xúc luyến tiếc và hy vọng sẽ còn gặp lại ông trong những giấc mộng đẹp như thế này. 
                                                                    Mùa Đông Năm nhâm ngọ 2002 
                                                                                          transi 
(Bài viết được đăng trên đặc san: Người làm thuốc 2003)